ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

26ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

19-23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017

ΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ

Τα Λευκάδια είναι μια μικρή γεωργική κοινότητα στην καρδιά της Μακεδονίας. Εάν αναζητήσουμε τις ιστορικές ρίζες της περιοχής θα πάμε προς τα πίσω έως τους ελληνιστικούς χρόνους, στα χρόνια του μακεδονικού βασιλείου, στην εποχή (σύμφωνα με τα σημερινά αρχαιολογικά ευρήματα) της αρχαίας μακεδονικής πόλης Μίεζας. Στην περιοχή των Λευκαδίων έχουν βρεθεί οι τέσσερις από τους σπουδαιότερους μακεδονικούς τάφους που έχουν ανασκαφεί στην περιοχή της Μακεδονίας. Είναι τα μοναδικά μνημεία στην Ελλάδα κλασικής και ελληνιστικής εποχής, που στο εσωτερικό τους υπάρχουν μεγάλες επιφάνειες με πολύχρωμες συνθέσεις ζωγραφισμένες με τις τεχνικές που διαμορφώθηκαν στον 4^ο αιώνα π.Χ.

Ανιχνεύοντας την περίοδο της τουρκοκρατίας συναντάμε για πρώτη φορά τα Λευκάδια στα 1804 με το  όνομα «Γκολεσιάνι». Το χωριό ήταν τσιφλίκι του άρχοντα της Νάουσας Ζαφειράκη Θεοδοσίου Λογοθέτη. Το 1804, όταν η Νάουσα μετά από πολιορκία 4,5 μηνών, παραδίνεται στον Αλή Πασά των Ιωαννίνων, το τσιφλίκι Γκολεσιάνι περνά στα χέρια του τύραννου των Ιωαννίνων. Εφτά χρόνια μετά (1811), με την επιστροφή στη Νάουσα του Ζαφειράκη, το Γκολεσιάνι επανέρχεται στην κατοχή του αρχικού του αφέντη όπου και παραμένει μέχρι την καταστροφή της Νάουσας από τον Εβού Λουβούτ το 1822. Τότε δημεύεται και περιέρχεται στην κυριότητα του τουρκικού δημοσίου.

Από αχρονολόγητο έγγραφο των αρχείων Ιεροδικείου Θεσσαλονίκης μαθαίνουμε ότι την περίοδο 1830-1870 μετά από πλειστηριασμό περνά στην κατοχή ενός μουσουλμάνου μπέη του Yaya υιού Χαλήλ, στην οικογένεια του οποίου παραμένει μέχρι και τα χρόνια του μακεδονικού αγώνα.

Από τον Π. Δεκάζο αναφέρεται ότι λίγο πριν την απελευθέρωση της Μακεδονίας (1912) το τσιφλίκι Γκολεσιάνι ότι ανήκε σε δύο συνιδιοκτήτες, στο Δημήτριο Χατζηνώτα από τη Νάουσα και τον Τούρκο Ρασήμ μπέη από τη Βέροια.

Δύο δεκαετίες μετά, με την οριστική αναδιανομή της γης (1936), η καλλιεργήσιμη γη του αγροκτήματος Λευκαδίων μοιράστηκε με κλήρο στους γηγενείς ακτήμονες και τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στον οικισμό.

Το 1902 λειτουργεί για πρώτη φορά στα Λευκάδια Γραμματοδιδασκαλείο και το 1922 δημιουργείται ο πρώτος Γεωργικός Συνεταιρισμός της περιοχής.

Την περίοδο του μακεδονικού αγώνα, το πρώτο σώμα που οργανώθηκε από το Μακεδονικό Κομιτάτο και έδρασε στην περιοχή του Βερμίου, ήταν υπό την αρχηγία του Κώστα Μαζαράκη και είχε ως κέντρο εφοδιασμού τη Νάουσα. Η πρώτη επιχείρηση του Μαζαράκη στο Βέρμιο ήταν στο χωριό Γκολεσιάνι στις 30 Μαΐου 1905, εναντίον του βοεβόδα Λούκα και της συμμορίας του που είχαν καταλάβει το χωριό. Μετά από σκληρή μάχη του ελληνικού σώματος με τη συμμορία του Λούκα, οι Βούλγαροι εγκατέλειψαν το χωριό με μεγάλες απώλειες.

Τέλος στο πόνημα καταγράφονται όλες οι διοικητικές μεταβολές που έγιναν στα Λευκάδια από το 1918 μέχρι το 2010 καθώς και όλες τις πληθυσμιακές απογραφές της Κοινότητας που έγιναν από την ενσωμάτωση της Μακεδονίας (1912) στο ελληνικό κράτος, μέχρι την προτελευταία απογραφή του 2001.

Διαβάστε όλη τη δημοσίευση στον παρακάτω σύνδεσμο :

ΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ

ΔΡΩΜΕΝΑ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΜΕΝΩΝ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΦΑΝΟΙ - ΜΩΜΟΓΕΡΟΙ - ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΓΑΜΟΣ ΣΤΑ ΡΙΖΩΜΑΤΑ

Τα παιδιά αρραβωνιάζονταν μικρά (περίπου 15-17 χρονών τα κορίτσια και 17-19 χρονών τα αγόρια). Μετά τα προξενιά γίνονται τα αρραβωνιάσματα (επίσημα). Αφού ορίζεται ο γάμος μια συγκεκριμένη ημερομηνία (Κυριακή), στην διάρκεια της εβδομάδας που προηγείται του γάμου γίνεται η προετοιμασία. «Άλειφαν» το σπίτι, έπλεναν, γέμιζαν τα μαξιλάρια και «ζαλικώνονταν», έφερναν «ζαλίκι», δηλαδή τσάκνα για τον φούρνο που θα έφτιαναν ψωμί.

Την Δευτέρα πήγαιναν οι δύο συμπέθεροι με τα μουλάρια τους στη Βέροια να «ψουνίσουν τα νυφουστόλια». Η προίκα της νύφης είναι απλωμένη και όλοι περνούν να την δουν. Όλα τα προικιά είναι υφαντά (στον αργαλειό) φτιαγμένα από λινάρι. Καθαρίζουν το σπίτι και την Πέμπτη, συνήθως, ζυμώνουν με μαύρο πιτυρούχο αλεύρι μικρά στρογγυλά κουλούρια, κουλούρες και φτασμίτικα ψωμιά. Ετοιμάζουν επίσης λουλούδια και κουλούρες, που τα κρεμούν στον τοίχο, καθώς και ψηφωτό που το βάζουν όρθιο στον τοίχο στο σπίτι της νύφης. Εκεί θα σταθεί όρθια η νύφη όλο το βράδυ της Κυριακής συμβολίζοντας έτσι το γεγονός ότι θα είναι υπομονετική και υπάκουη σε όλη την διάρκεια του έγγαμου βίου της.

Την Παρασκευή μαγειρεύουν τα φαγητά για τον γάμο. Συνήθως φτιάχνουν πίτες και γιαχνί με κατσικίσιο κρέας (από τραγιά-αρσενικά κατσίκια). Το βράδυ του Σαββάτου ο πατέρας του γαμπρού πηγαίνει στο σπίτι του συμπέθερου να συζητήσουν για τον γάμο. Όσοι από τους καλεσμένους ετοίμασαν δώρα (συνήθως οικιακής χρήσης) τα πηγαίνουν το απόγευμα του Σαββάτου. Υπάρχει γλέντι το βράδυ αυτό και στα δύο σπίτια. Τα γλέντια αυτά τα έλεγαν «ουκνές» (γιατί οι νέοι και οι νέες όπως και οι νεόνυμφοι έβαφαν τα δάχτυλα τους με ουκνά, δηλ κόκκινη μπογιά). Το ίδιο έθιμο το συναντούμε και στην Θράκη με την Γίκνα. Τα μπρατίμια και οι συντρόφισσες (φίλοι του γαμπρού και της νύφης) εξυπηρετούν όλο τον κόσμο. Όλο το βράδυ η νύφη αναπαύεται και κοιμάται με συντροφιά δύο ανύπαντρα κορίτσια.

Το πρωί της Κυριακής από το σόι του γαμπρού τα μπρατίμια καλούν τους συγγενείς του γαμπρού στο γάμο έχοντας μαζί τα κουλουράκια με σταυρό στη μέση και τσίπουρο σαν δώρα, ενώ το ίδιο κάνουν οι συντρόφισσες με τη μόνη διαφορά ότι τα κουλουράκια τους δεν έχουν σταυρό.

Ταυτόχρονα ο πεθερός με τα δώρα (σε ένα πανέρι με μπιλιτζίκια και ψωμί) πηγαίνει στο σπίτι της νύφης και με συνοδεία ένα μικρό αγόρι ή κορίτσι έως 10 χρονών όπου τον κερνούν και μετά επιστρέφει με μεγαλοπρέπεια στο σπίτι του.

ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑ ΣΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ

Γράφει ο Χρήστος Ζάλιος

Την Κυριακή 30/12/2012 μετά από 60 χρόνια, με μεγάλο ενθουσιασμό αναβίωσαν και πάλι τα Ρουγκάτσια στα Λευκάδια της Νάουσας, από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λευκαδίων «Αγία Παρασκευή».

 Η τελευταία φορά που τα Λευκάδια είχαν βγάλει Ρουγκάτσια με σκοπό να συγκεντρώσουν χρήματα για την αποπεράτωση του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής, ήταν το 1953. 

Ο πολιτιστικός σύλλογος των Λευκαδίων αναβίωσε το έθιμο έχοντας δύο στόχους

α) να συγκεντρώσει χρήματα για να βοηθήσει οικονομικά το σχολείο του χωριού και β) να φέρει τους κατοίκους και πάλι κοντά στις παραδόσεις μας, αναβιώνοντας ένα από τα παλαιότερα και ομορφότερα ελληνικά έθιμα της Μακεδονίας. Είναι βέβαιο ότι και οι δύο στόχοι επιτεύχθηκαν απόλυτα. Όλοι οι κάτοικοι του χωριού υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό τα παλικάρια τους που με την παραδοσιακή ντόπια φουστανέλα και τα ξύλινα σπαθιά χόρεψαν τους παραδοσιακούς χορούς των χωριών της περιοχής μας.

Το έθιμο ξεκίνησε όπως και παλιά από την εκκλησία του χωριού όπου οι Ρουγκατσιάρηδες πήραν την ευλογία του Ιερέα για ευόδωση των στόχων και της αποστολής τους.

 

 Ρουγκατσιάρηδες Λευκαδίων μπροστά στον Ι.Ν Αγίας Παρασκευής 30-12-2012

Μετά το τέλος της θείας λειτουργίας, στο προαύλιο της εκκλησίας παρουσία όλου του κόσμου χόρεψαν τον χαρακτηριστικό προσκυνητό χορό, τον ντόπιο Νιζάμικο (Νιζάμσκι), τη Γκάϊντα, τη Μάρενα, το Πατρούνινο και άλλους χορούς.

ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑ

Τα Ρουγκάτσια στο Ρουμλούκι

Ένα από τα ωραιότερα Ρουµλουκιώτικα έθιµα που τελούνται έως και σήµερα µε κάποιες παραλλαγές σε σχέση µε το παλιό τυπικό, είναι τα Ρουγκάτσια. Πρόκειται για µία οµάδα φουστανελοφόρων που φέρουν σπαθιά και κατά την διάρκεια του Δωδεκαηµέρου περιφέρονται στα χωριά του κάµπου χορεύοντας µε τους ήχους των ζουρνάδων και του νταουλιού σε κάθε σπίτι που επισκέπτονται έναν κύκλο τεσσάρων συνεχόµενων χορών, που όλοι µαζί ονοµάζονται "Ρουγκατσιάρικος". Κύριος σκοπός της τέλεσης του εθίµου είναι η συγκέντρωση χρηµάτων, παλαιότερα γεννηµάτων, που τα προσφέρει ο νοικοκύρης του κάθε σπιτιού που επισκέπτονται, σαν ενίσχυση για την οικοδόµηση νέου ναού ή την συντήρηση παλαιού, πολλές φορές δε και σχολικού κτιρίου στο χωριό από το οποίο κατάγονται οι χορευτές της οµάδας.

 Σχετικά µε την ετυµολογία της λέξεως Ρουγκάτσια, έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς διάφορες απόψεις. Συναντάται και σε άλλες περιοχές του Βορειοελλαδικού χώρου (Μακεδονία-Θεσσαλία), δηλώνοντας τις µεταµφιέσεις ανδρών, που κατά την διάρκεια του Δωδεκαηµέρου και δη στις τρεις μεγαλύτερες εορτές των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, περιόδευαν στις πολιτείες και τα χωριά. Χαρακτηριστικό γνώρισµα αυτών των µεταµφιέσεων είναι ότι οι συµµετέχοντες παίρνουν αλλού την µορφή ζώων, όπως αρκούδα, λύκος, τράγος, καµήλα και αλλού ντύνονται µε ρούχα οπλισµένων ανδρών (όπως συµβαίνει και στο Ρουµλούκι). Εκτός όµως από τη λέξη Ρουγκάτσια, αναφέρονται και ως Αρουγκουτσιάρια, Λουγκατσιάρια, Ρουγκουτσιάρια, Ρογκατσάδες, Ρουγκανάδες, Σουρβατζήδες, Μπαµποέρηδες, Μπαµπουσιαραίοι, Καπιταναραίοι, Αράπηδες και βεβαίως στον Πόντο ως Μωµόγεροι και ως Καρακοτζάδες στους ολιγοπρόσωπους θιάσους των Ελλήνων των Τουρκόφωνων χωριών του Δυτικού Πόντου.

Από τους ερευνητές και τους λαογράφους έχουν διατυπωθεί διάφορες απόψεις και ερµηνείες για την προέλευση της λέξεως Ρουγκάτσια. Ο πατέρας της Ελληνικής λαογραφίας Ν. Πολίτης πιστεύει ότι προέρχεται από την Λατινική λέξη Rogatio, που είναι ουσιαστικό του ρήµατος Rogo και σηµαίνει απαιτώ, έχω την αξίωση να µου δώσουν κάτι για τον κόπο µου, κάτι που δεν απέχει και πολύ από την πραγµατικότητα, αφού τα Ρουγκάτσια αιτούνταν και συγκέντρωναν χρήµατα και γεννήµατα από κάθε σπίτι που επισκέπτονταν.

Κάποιοι άλλοι ερευνητές ισχυρίζονται ότι οφείλουν το όνοµά τους στη σλαβική λέξη "Ρόγκ", που θα πει κέρατο, θεωρία που και αυτή έχει κάποια σχέση µε τα Ρουγκατσιάρια που τελούνταν σε άλλες εκτός του Ρουµλουκιού περιοχές, αφού αρκετοί από τους µεταµφιεσµένους συµµετέχοντες φορούσαν και κεφαλαριές ζώων µε κέρατα βοδιών, τράγων, και κριαριών και άλλοι από το Βουλγαρικό rogac (ελάφι).

Κατά µία άλλη εκδοχή, προέρχεται από τον ήχο ρούγου - ρούγου, που έβγαζαν τα κυπροκούδουνα που φορούσαν οι µασκαρεµένοι. Προς ενίσχυση αυτής, συνηγορεί και το γεγονός ότι σε ορισµένα χωριά των Γρεβενών, τα Ρουγκατσιάρια τα λένε "ρούγκους" και στην Φυτειά της Βέροιας "Ρουγγανάδες".

Ο Ναουσαίος φιλόλογος και λογοτέχνης, ερευνητής Θωµάς Γαβριηλίδης θεωρεί ότι προέρχεται από τα ρόϊδα , µε τα οποία ήταν στολισµένοι οι ένοπλοι συνοδοί του θεϊκού ζευγαριού του Διονύσου κατά την τέλεση των "Μικρών Διονυσίων" στην αρχαιότητα, όπου τα ροϊδάρια γίνονται µε την πάροδο του χρόνου Ρογκατσιούδια> Ρογκαστάρια> Ρουγκάτσια.

Τέλος, παραθέτω και µία σχετική παράδοση, που κατέγραψα στο Ρουµλούκι
και πιο συγκεκριµένα στο χωριό Νησελούδι. Σύµφωνα µ'αυτήν, κατά την
διάρκεια των Ελληνοπερσικών πολέµων στην αρχαιότητα, όταν πέρασαν από
την περιοχή οι Πέρσες, διεξήγαγαν μάχη µε τους Έλληνες εκεί όπου σήµερα
βρίσκεται η Καµάρα του Κλειδίου, το αποµεινάρι δηλαδή της µεγάλης τοξωτής
γέφυρας του Λουδία. Οι Έλληνες ήταν τότε ντυµένοι µε φουστανέλες (προφα-
νώς εννοούνται οι χιτώνες) και µόλις τους αντίκρυσαν οι Πέρσες αναφώναξαν:

"Α! τους Ρόγκατσιους", δηλαδή τους αγριάνθρωπους, τους ατιµέλητους. Από
τότε λοιπόν, ονοµάστηκαν οι φουστανελεφόροι που απαρτίζουν την οµάδα ως
Ρουγκατσιάρηδες και το έθιµο ως Ρουγκάτσια ή Ρουγκατσιάρια.

Πράγµατι, στο Ρουµλουκιώτικο ιδίωµα υπάρχει η λέξη "ρόγκατσιους" που
δηλώνει τον αγριάνθρωπο, όπως επίσης και "ρουγκάτσι" που χαρακτηρίζει την
δύστροπη και πανούργα γυναίκα. Η παράδοση αυτή, σαφώς, αποτελεί µία
ακόµη διατύπωση της προσφιλούς πάντοτε συνήθειας των Ρουµλουκιωτών να
συνδέουν την καταγωγή τους και διάφορα γεγονότα µε τους αρχαίους Μακε-
δονικούς χρόνους. (Την αναφέρω πάντως προς διατήρηση της γοητείας και του
αυθόρµητου της καταγραφής της).

ΤΟ ΤΣΑΜΙΚΟ

Ο Νεοελληνικός χορός εμφανίζει πλούτο χορευτικών μορφών, ρυθμών και χρώματος. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα χρονικής πολλαπλότητας αποτελεί ο χορός που ακούγεται στο όνομα «το τσάμικο», και που άλλοτε χορεύεται κατ’ έθιμο, άλλοτε σε γλέντι, σε χαρές κλπ, είναι δε παράδειγμα και προσωπικής χορευτικής έκφρασης.

Το «τσάμικο» στην βιβλιογραφία της Λαογραφίας, της μουσικολογίας, της Ιστορίας χαρακτηρίζεται με τους όρους «Κλέφτικος, Πηδηχτός, Πανελλήνιος, Ανδρικός Πυρρίχιος», κλπ (περιηγητής Pouqueville, Γ. Α Κουσιάδης, Π. Αραβαντινός, Κ. Ρωμαίος, περιοδικό Πανδώρα, κλπ).

Τσάμικο απο το Λύκειο Ελληνίδων Αθηνών, με πρωτοχορευτή το Θωμά Βλαχούλη

Πρώτα από όλα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο λανθασμένο όρο «τσάμικος» και στο λαϊκό όρο «το τσάμικο». Ο όρος «τσάμικος» (ουσιαστικό) που υπάρχει στα λεξικά, επιβλήθηκε και χρησιμοποιείται από όλους όσοι ασχολούνται  με τη διδασκαλία, την έρευνα, την μελέτη του ελληνικού χορού και με θέματα τα οποία σχετίζονται με τον χορό όπως μουσική, τραγούδι, λαογραφία κλπ. Τον όρο «το τσάμικο» τον χρησιμοποιούσαν και τον χρησιμοποιούν οι λαϊκοί άνθρωποι όταν τους γίνεται ερώτηση τι χορεύουν (ιδώ χουρεύουμι του τσάμκου…., μας αρέσει του τσάμκου κλπ).

Το τσάμικο  μπορεί να χορευτεί  και από όλη την κοινότητα ομαδικά (δηλαδή όλοι  να χορεύουν τα ίδια  βήματα, τα οποία  ποικίλλουν στις διάφορες περιοχές : 8άρι Συρράκο, 10άρι Θεσσαλία, Ήπειρος - πιο διαδεδομένο -, 14άρι  Κόνιτσα, κλπ), αλλά και ατομικά όπου ο πρωτοχορευτής  σολάρει, αυτοσχεδιάζοντας και εκφράζοντας τον εαυτό του.

Στα αρχαία ποιητικά, μουσικά μέτρα  και την προσωδία (προφορά και εναλλαγή μακρών και βραχέων) το τσάμικο έχει τροχαϊκό ρυθμό (- υ τρίσημος ρυθμός)  σε 3 /4 και 6/8. Το διαπιστώνει κανείς κι από τον τονισμό της μελωδίας στα ηπειρώτικα τσάμικα, όπου  ακούγονται καθαρά μακροί και τονισμένοι, και βραχείς και άτονοι χρόνοι. Αυτό φαίνεται και  από το ακομπανιαμέντο των συνοδευτικών οργάνων, αλλά και από τα ίδια βήματα το χορού. Για να το πούμε πιο πρακτικά  και κατανοητά, όταν χορεύουμε τον ομαδικό τσάμικο σε δέκα κινήσεις, μέσα σε αυτές τις κινήσεις έχουμε πέντε μουσικά μέτρα. Κάθε μουσικό μέτρο έχει δύο κινήσεις: ένα – δύο. Το «ένα» είναι μακρύ-μεγάλο σε διάρκεια και το «δύο» είναι βραχύ – μικρό σε διάρκεια. Δεν έχει κανείς παρά να το χορέψει και θα το διαπιστώσει.

Σχετικά με το ρυθμό του τσάμικου ο S. Baud Bovy, διάσημος εθνικομουσικολόγος, παρατηρεί πως είναι όμοιος με το ρυθμό που έχει το τραγούδι του Σείκιλου. Η επιτύμβια στήλη του Σεικίλου (1ος αι. μ.Χ. ) είναι το πιο σημαντικό μνημείο που έχουμε στην αρχαία ελληνική μουσική. Ανακαλύφτηκε κοντά στις αρχαίες Τράλλεις της Μ. Ασίας και σήμερα βρίσκεται στο μουσείο της Κοπεγχάγης. Στην επιγραφή της στήλης πάνω από τα γράμματα που αποδίδουν το ύψος των φθόγγων υπάρχουν σημεία που καθορίζουν και τη διάρκειά τους. Οι στίχοι της επιγραφής είναι οι εξής: Όσον ζης φαίνου, μηδέν όλως λυπού. Προς ολίγον εστί το ζην, το τέλος ο χρόνος απαιτεί.

Ο χορός  αυτός έχει χαρακτηριστεί ως Πανελλήνιος χορός. Παρόλα αυτά δεν προκύπτει ότι πρόκειται για πανελλήνιο χορό (δεν χορεύεται σε νησιωτικές περιοχές, Θράκη κλπ). Γενικά μπορούμε να πούμε ότι το τσάμικο χορεύεται κυρίως  στις περιοχές, που εκτείνονται γύρω από τον ορεινό  όγκο «ραχοκοκαλιά» της Πίνδου, της οποίας η προέκταση φθάνει  ως τα ορεινά της Πελοποννήσου. Η σχέση του τσάμικου με την ορεινή στεριανή Ελλάδα μπορεί να δώσει και εξήγηση  για τη σχέση του με το κλέφτικο κίνημα (γι’ αυτό άλλωστε λέγεται και κλέφτικος). Χορεύεται δε περισσότερο από άντρες, χωρίς να σημαίνει ότι δεν τον χορεύουν και οι γυναίκες.

Ο όρος «τσάμικο» δεν αναφέρεται σε στοιχεία καταγωγής αλλά σε εξωτερικό εκφραστικό περίγραμμα (κατηγόρημα-προσδιορισμός). Αναφέρουμε παρακάτω συνήθεις φράσεις που σχετίζονται με τον όρο του χορού, και που λέγονται με μεταφορική έννοια, όπως : «Τσαμ’ς είσαι σήμερα», δηλαδή η ενδυμασία σου είναι πολύ ωραία, πολύ προσεγμένη.-«Μη του γυρνάς στου τσάμκου», δηλαδή μη γυρνάς τη συζήτηση σε κατεύθυνση που σε βολεύει - «Όποιος φορεί τα τσάμικα και τ’ άσπρα τα πουκάμισα», δηλαδή το καλαίσθητο της φορεσιάς της φουστανέλας.

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ 2014

Σεμινάρια Παραδοσιακών Χορών

από την Ένωση Πτυχιούχων Φυσικής Αγωγής Ν. Μαγνησίας

(Ε.Π.Φ.Α.)

Δευτέρα, 13 Ιανουαρίου 2014, 08:05

Η καθιερωμένη ετήσια επιμόρφωση των Συναδέλφων Γυμναστών στους Ελληνικούς Παραδοσιακούς Χορούς με βάση το αναλυτικό πρόγραμμα Φυσικής Αγωγής Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θα πραγματοποιηθεί σε δύο θεματικές ενότητες στις εξής ημερομηνίες:

Δευτέρα 20 Ιανουαρίου 2014 & Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2014, στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του 3ου και 20ου Δημοτικού Σχολείου Βόλου (Όγλ - Γαλλίας / απέναντι από την Πυροσβεστική Υπηρεσία).

Ώρα έναρξης: 20:30.

Εκλογοαπολογιστική Συνέλευση Ε.Π.Φ.Α.

Η Ένωση Πτυχιούχων Φυσικής Αγωγής Ν. Μαγνησίας (Ε.Π.Φ.Α.), ενημερώνει τα μέλη της ότι, την Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2014, μετά το πέρας της επιμόρφωσης στους παραδοσιακούς χορούς, θα πραγματοποιηθούν και οι εκλογές για την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου.

Η συμμετοχή όλων των Συναδέλφων είναι απαραίτητη.

Η Ε.Π.Φ.Α. Ν. Μαγνησίας που ιδρύθηκε το 1975, είναι ένας επιστημονικός φορέας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με σκοπό την καθιέρωση, προαγωγή και ανάπτυξη της Φυσικής Αγωγής και του Αθλητισμού, την εξάπλωση του υγιούς αθλητικού πνεύματος, την επιμόρφωση και στήριξη των συναδέλφων πτυχιούχων Φυσικής Αγωγής καθώς και την προβολή και προώθηση των αιτημάτων τους σε συνεργασία με όλους τους επιστημονικούς φορείς.

Πληροφορίες για όλες τις προγραμματισμένες δράσεις μας θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας, στην ηλεκτρονική διεύθυνση:https://sites.google.com/site/epfamag/
καθώς και στο προφίλ μας στο Facebook: ΕΝΩΣΗ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ (Ε.Π.Φ.Α.)

Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2014

Η δεύτερη και τελευταία θεματική ενότητα της επιμόρφωσης των Γυμναστών στους Ελληνικούς Παραδοσιακούς Χορούς με βάση το αναλυτικό πρόγραμμα Φυσικής Αγωγής Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θα πραγματοποιηθεί την προσεχή Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2014, στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του 3ου και 20ου Δημοτικού Σχολείου Βόλου (Όγλ – Γαλλίας / απέναντι από την Πυροσβεστική Υπηρεσία). Ώρα έναρξης: 20:30. Σε όλους τους συμμετέχοντες, θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης.

ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ  ΧΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΚΑΔΙΑ

Κυριακή  9 Φεβρουαρίου 2014

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Χορολογικής Εταιρείας σας ενημερώνει πως θα πραγματοποιήσει τo 20^ο ημερήσιο σεμινάριο παραδοσιακών χορών, την Κυριακή  9 Φεβρουαρίου 2014, στην αίθουσα εκδηλώσεων του 64ου Δημοτικού Σχολείου Πάτρας  (οδός: Αμερικής 8, Πάτρα, Τερψιθέα).

Διδακτικά θα αφορά την ποικιλομορφία και τις ιδιαιτερότητες των παραδοσιακών χορών της Αρκαδίας και συγκεκριμένα των περιοχών της Νεστάνης και της ιδιαίτερης περιοχής της Τσακωνιάς, λόγω κυρίως της χρήσης της γλώσσας, των χορευτικών δρώμενων, της παραδοσιακής μουσικής και του τραγουδιού (διδακτική προσέγγιση-μορφολογική ανάλυση-εθνογραφικά στοιχεία).

Εισηγήτρια θα είναι η κ.Χριστίνα Ζαμπαθά, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, από την Τρίπολη, η οποία έχει ερευνήσει τους παραδοσιακούς χορούς των παραπάνω περιοχών. Έχει παρακολουθήσει και οργανώσει δεκάδες σεμινάρια με θέμα τον παραδοσιακό χορό, είναι ιδρυτικό μέλος του χορευτικού ομίλου Τρίπολης και από το 2010, συνταξιούχος πλέον, είναι εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος του Δήμου Τριπόλεως, πρόεδρος του ΝΠΔΔ του αντίστοιχου Δήμου και υπεύθυνη πολιτισμού, αθλητισμού και περιβάλλοντος.

Το σεμινάριο μπορούν να το παρακολουθήσουν χοροδιδάσκαλοι, καθηγητές φυσικής αγωγής, χορευτές και οποιοσδήποτε ενδιαφέρεται για τη μουσική παράδοση του τόπου μας.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Κυριακή 09/02/2014 από τις 8:30π.μ. – 09:30π.μ., θα πραγματοποιηθούν εγγραφές, από τις 09:30π.μ.- 2μ.μ. παρακολούθηση του σεμιναρίου (θεωρητικά στοιχεία και διδασκαλία χορών) και από 2μ.μ-3μ.μ, θα πραγματοποιηθεί ανακεφαλαίωση με βιντεοσκόπηση όλων των χορών που διδάχθηκαν για να ετοιμαστεί ψηφιακός δίσκος εικόνας.

ΓΙΑ ΤΟ Δ.Σ ΤΗΣ ΧΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Ο Πρόεδρος 

Νικόλαος Πομώνης

Ο Γραμματέας

Νικόλαος Χρόνης

Σεμινάριο παραδοσιακών χορών στη «Χοροκίνηση»

Πύργος

Πέμπτη, 13 Φεβρουαρίου 2014

Με τον κορυφαίο χοροδιδάσκαλο Βασίλη Καρφή

Η σχολή χορού «Χοροκίνηση» συνεχίζει την εκπαιδευτική της δράση γύρω από το χορό. Αυτή τη φορά η σχολής του Ανδρέα και της Πόπης Παναγοπούλου διοργανώνει σεμινάριο παραδοσιακών χορών με εισηγητή τον κορυφαίο καθηγητή φυσικής αγωγής κ. Βασίλη Καρφή. Το σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 15 και την Κυριακή 16 Φεβρουαρίου, στο χώρο της σχολής, και ώρες: Σάββατο 4:30μμ-9μμ & Κυριακή 11πμ-3μμ. Τα θέματα που θα προσεγγίσει το σεμινάριο είναι:

- Το 9σημο ρυθμικό σχήμα στο χορευτικό ρεπερτόριο της Μ. Ασίας
- Συρτός και μπάλος στο Αιγαίο (Δυτ. Παράλια Μ. Ασίας, ΒΑ Αιγαίο & Κυκλάδες)
- Διδακτική προσέγγιση χορών της Β. Θράκης

Πληροφορίες στα τηλέφωνα: 26210-33507 & 6936544920 και στη σχολή: Υψηλάντου 35Α

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014

Το Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 και ώρα 12.00 - 18.00μμ θα πραγματοποιηθεί σεμινάριο παραδοσιακών χορών στην αίθουσα εκδηλώσεων του 1ου Γενικού Λυκείου Πειραιά στην οδό Αφεντούλη 5 κοντά στο Τζάνειο Νοσοκομείο.

Εισηγητές

- Στέργιος Βακουλης από το Άγιο Πνεύμα Σερρών θα μας παρουσιάσει φορεσιές, ήθη και έθιμα, χορούς και τραγούδια από τα Νταρνακοχώρια

- Αθηνά Σιδερη από την Καρδίτσα θα μας παρουσιάσει φορεσιές, ήθη και έθιμα, χορούς και τραγούδια από την Καρδίτσα (Καραγκούνηδες)

- Κυριάκος Βλασιαδης θα μας παρουσιάσει χορούς και τραγούδια από την Σινασό.

Για συμμετοχή στο σεμινάριο παρακαλώ επικοινωνήστε στο :

698 44 20 513 (Κώστας Τουλάτος)

694 91 35 332 (Βασίλης Κατσομήτρος)

Τιμή Σεμιναρίου 20€

Θα δοθούν μουσικές και λαογραφικά στοιχεία της κάθε περιοχής σε ψηφιακή μορφή. Σας περιμένουμε!

Δείτε το προφίλ του Συλλόγου "ΗΓΕΧΟΡΟΣ" εδώ :

http://www.sillogoi.gr/sillogos302.aspx

Σεμινάριο παραδοσιακών χορών των Κυκλάδων στη Νάξο

Σάββατο 22 Φεβρουαρίου

Ο Χορευτικός Όμιλος Φοιτητών, σε συνεργασία με το Σύλλογο Κορωνιδιατών Χώρας Νάξου, θα πραγματοποιήσει το Σάββατο 22 Φεβρουαρίου σεμινάριο παραδοσιακών χορών των Κυκλάδων με εισηγητή το δάσκαλο της ομάδας, Αποστόλη Ψαρρό...

Το σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα της παλιάς μονής Ουρσουλινών, στο κάστρο της Νάξου.

Η διδασκαλία θα ξεκινήσει στις 3μμ και θα περατωθεί στις 9μμ.

Η συμμετοχή στο σεμινάριο δεν απαιτεί προγενέστερη γνώση χορού, ούτε υφίστανται ηλικιακά κριτήρια και έχει κόστος 20 ευρώ (με απόδειξη) στο οποίο συμπεριλαμβάνονται, φάκελος με ιστορικά και άλλα στοιχεία, DVD με τις μουσικές των χορών που διδάχθηκαν, μπουφές στα διαλείμματα κλπ.

Στο τέλος του σεμιναρίου θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

Εγγραφές θα γίνονται στο χώρο της εκδήλωσης από τις 2μμ.

Επιθυμητές προεγγραφές (τηλεφωνικά, με email ή στην αίθουσα του Συλλόγου Κορωνιδιατών Χώρας) για τον καλύτερο προγραμματισμό της εκδήλωσης.

Ο σύλλογος, παραμένει στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία.

Σε ανάλογη περίπτωση μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Πρόεδρο του Συλλόγου Κορωνιδιατών Χώρας κ. Μανωλά Σπύρο στο 697269493 ή τον Πρόεδρο του Χ.Ο.Φ. κ. Ψαρρό Απόστολο στο 6944187416 (t_psarros@yahoo.com).

Χορευτικος Ομιλος Καρδιτσας ''ΜΕΝΕΛΑΙΣ''

14 – 16 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014

Καλώς να ορίσετε στα ιστορικά Άγραφα.....στη μαγευτική περιοχή της Λίμνης Ν. Πλαστήρα.....στο ξενοδοχείο Anatoli.......
Καλώς να ορίσετε & να συμμετάσχετε στα γλέντια & στο σεμινάριο παραδοσιακών χορών..... ΑΓΡΑΦΑ 2014

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ ΑΓΡΑΦΑ 2014.
ΛΙΜΝΗ ΝΙΚ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ, ΚΑΡΔΙΤΣΑ 14 – 16 ΜΑΡΤΙΟΥ.
Hotel ''anatoli'', Νεοχώρι Καρδίτσας, Λίμνη Νικ. Πλαστήρα.
ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: Λαογραφικός Όμιλος Καρδίτσας ''ΜΕΝΕΛΑΙΣ''

ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ – ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ :
ΜΠΕΑΣ ΘΑΝΑΣΗΣ…....... ΖΑΓΟΡΙ – ΚΟΝΙΤΣΑ,
ΓΑΛΑΝΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ....ΚΥΘΗΡΑ – ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΑ,
ΤΟΥΛΑΤΟΣ ΚΩΣΤΑΣ....... ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ,
ΒΑΣΙΛΑΡΑΣ ΗΛΙΑΣ......... ΚΑΡΠΑΘΟ.

Στις ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΒΡΑΔΙΕΣ – ΓΛΕΝΤΙΑ του σεμιναρίου ΑΓΡΑΦΑ 2014, Παρασκευή 14 και Σάββατο 15 Μαρτίου, συμμετέχουν οι ΑΞΙΟΛΟΓΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ :
Παράσχος Δημήτρης ΚΛΑΡΙΝΟ
Παπαδόπουλος Αντώνης ΚΡΟΥΣΤΑ
Πιντζιλαίος Αποστόλης ΛΑΟΥΤΟ
Μακρυγιάννης Βασίλης ΑΚΟΡΝΤΕΟΝ
Ρούμπος Θάνος ΒΙΟΛΙ
Κοτσιώλης Τάσος ΒΙΟΛΙ
Αντιμισιάρης Γιάννης ΤΣΑΜΠΟΥΝΑ - ΤΡΑΓΟΥΔΙ
Μάλτας Μανώλης ΛΥΡΑ
Λιγνός Γιάννης ΛΑΟΥΤΟ - ΤΡΑΓΟΥΔΙ
Νταλάρας Βασίλης ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Για κάθε επί μέρους πληροφόρηση – χρήσιμη διευκρίνιση, ο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να απευθυνθεί στα εξής τηλέφωνα: 6974 553 523 (cosmote), 6970 162 939 & 6987 163 550 (what's up), 6932 216 042 (vodafone)
e-mail : menelais@hol.gr

2ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ

5-6 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Η Ακαδημία Έρευνας Παραδοσιακών Χορών Ελασσόνας διοργανώνει το διήμερο 05/04/2014 – 06/04/2014 το 2ο σεμινάριο παραδοσιακών χορών με τη συμμετοχή καταξιωμένων χοροδιδασκάλων του είδους, ερευνητών – λαογράφων. Το σεμινάριο απευθύνεται σε δασκάλους παραδοσιακών χορών, χορευτές, μουσικούς και φίλους των παραδοσιακών χορών και της παραδοσιακής μουσικής γενικότερα. 

Το σεμινάριο καλύπτει τις παρακάτω θεματικές ενότητες.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Χοροί και τραγούδια της περιοχής της Κρήτης

Εισήγηση - Διδασκαλία: Κατσιρντάκης Νικόλαος

Χοροί και τραγούδια της περιοχής των Σερρών

Εισήγηση - Διδασκαλία: Παπακώστας Χρήστος

Χοροί και τραγούδια της Δυτικής Θράκης

Εισήγηση - Διδασκαλία: Γκορόγιας Ιωάννης

Το σεμινάριο περιλαμβάνει:

Διδασκαλία χορών και τραγουδιών όπως προέκυψαν από επιτόπια έρευνα.

Αναφορές σε πανηγύρια, έθιμα, δρώμενα, μουσική, τραγούδια και άλλα στοιχεία του τοπικού πολιτισμού.

Χορήγηση φακέλου και εργασιών σεμιναρίου (σε γραπτό και ηλεκτρονικό μέσο - CD).

Απονομή βεβαίωσης συμμετοχής.

Διανυκτεύρευση με πρωϊνό σε δίκλινο ή τρίκλινο δωμάτιο.

Καφές και μικρογεύματα στα διαλείμματα του σεμιναρίου.

Γλέντι με ζωντανή μουσική από τις διδασκόμενες περιοχές στην αίθουσα δεξιώσεων «Hamos Place» στην Ελασσόνα.

Σημείωση:

Η έναρξη του σεμιναρίου και των μαθημάτων θα γίνει το Σάββατο 05 Απριλίου 2014 και ώρα 12.00. Η λήξη του σεμιναρίου και των μαθημάτων θα γίνει την Κυριακή 06 Απριλίου 2014 και ώρα 15.00. Οι εργασίες του σεμιναρίου θα γίνουν στην αίθουσα δεξιώσεων «Hamos Place» (οδός Ολυμπιωτίσσης) στην Ελασσόνα.

Τιμές:

Σεμινάριο και διδασκαλία χορών 50 €

Διαμονή 25 € / άτομο σε δίκλινο δωμάτιο και 20 € / άτομο σε τρίκλινο δωμάτιο. Επιπλέον χρέωση για μονόκλινο δωμάτιο.

Συμμετοχή στο γλέντι 15 €

DVD με τη διδασκαλία των χορών 20 €

Για τον καλύτερο προγραμματισμό του σεμιναρίου παρακαλούμε να δηλώσετε έγκαιρα τη συμμετοχή σας μέχρι την Τρίτη 1 Απριλίου 2014.

Πληροφορίες:

Για περισσότερες πληροφορίες για το σεμινάριο καθώς και για δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να απευθύνεστε στα τηλέφωνα της οργανωτικής επιτροπής:

Καφάσης Κωνσταντίνος: 6974 304048

Κόκκινος Ιωάννης: 6946 814882

Κόκκινος Γεώργιος: 6981 315168

Κατσιούρα Αλεξάνδρα: 6975 642068

καθώς και στα mail: aepahgr@hotmail.com - kostaskafasis@hotmail.com

Συνεχή ενημέρωση καθώς και νέα – ανακοινώσεις για το σεμινάριο στην ιστοσελίδα της Ακαδημίας www.elassonadacademy.gr και στη σελίδα της Ακαδημίας στο facebook: www.facebook.com/elassonadacademy

23^ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία 'Εν Χορώ'
Πραντσίδης Ιωάννης και Μούτσελος Μπάμπης

(22-26 Απριλίου 2014)

Για 23η χρονιά πραγματοποιείται η συνάντηση δασκάλων και στελεχών συγκροτημάτων Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού, από 22/04/2014 έως 26/04/2014 στο ξενοδοχείο «ΟΡΦΕΑΣ» στη Σκοτίνα Πιερίας, με την επιστημονική υποστήριξη του επίκουρου καθηγητή Γιάννη Πραντσίδη, του τ. συμβούλου Φυσικής Αγωγής Μπάμπη Μούτσελου και των καθηγητών Φυσικής Αγωγής Νίκου Μούτσελου και Δήμου Πραντσίδη.

Στις 22 συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν μέχρι σήμερα δίδαξαν πάνω από 100 δάσκαλοι εξειδικευμένοι στους χορούς των περιοχών τους και ένας μεγάλος αριθμός ειδικών επιστημόνων στον τομέα της λαογραφίας, της μουσικής, της ιστορίας και της διδακτικής του χορού.
Φέτος στην προσπάθεια μας να διατηρήσουμε το υψηλό επίπεδο της συνάντησής, αλλά ταυτόχρονα να ανταποκριθούμε στις δικές σας ανάγκες, κρατήσαμε το κόστος χαμηλό, εμπλουτίσαμε το πρόγραμμα και αυξήσαμε τον διδακτικό χρόνο ανά εισηγητή ώστε να παρέχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα από κάθε περιοχή.

Διδασκόμενες περιοχές:
1. ΘΡΑΚΗ
α) Βόρεια

1) Καβακλί-Μ. Θάλασσα: Πραντσίδης Γιάννης & Πραντσίδης Δήμος.
β) Ανατολική

2)Σαμάκοβο: Μαντζούρης Δημήτρης & Καλαβρινός Γιώργος.
3) Ισβοάρελε Ρουμανίας : Ανέστη Αλέξε

2. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
α) Δυτική:

1)Κλεισούρα Καστοριάς: Σιώκης Νίκος
β) Ανατολική:

2)Βαμβακόφυτο: Κουλιάλης Νίκος και ομάδα γυναικών
3) Ελευθερές και Νικήσιανη Καβάλας: Γκίκας Δήμος.

3. ΚΥΚΛΑΔΕΣ
Κύθνος: Καρφής Βασίλης

4. ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Κάρπαθος: Ζωγραφίδης Μιχάλης

5. ΟΜΙΛΙΑ
Λουτζάκη Ρένα (Αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ανθρωπολογίας του χορού (Παν/μιο Αθηνών-Τμήμα Μουσικών Σπουδών)

Το σεμινάριο περιλαμβάνει επίσης:
Κάθε βράδυ γλέντι με ορχήστρες από τις διδασκόμενες περιοχές.
Μαθήματα ρυθμολογίας, τραγουδιού: Μούτσελος Νίκος
Προβολές βίντεο, φωτογραφιών.
Παρουσίαση των φορεσιών από τις διδασκόμενες περιοχές.
Διαμονή σε δίκλινα δωμάτια με πλήρη διατροφή.
Παράδοση φακέλου με το υλικό του σεμιναρίου.
Απονομή βεβαιώσεων συμμετοχής.

Το κόστος συμμετοχής στο σεμινάριο είναι 290 ευρώ και περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω.
Για τους φοιτητές το κόστος συμμετοχής είναι 250 ευρώ.
Για τους συνοδούς που δεν συμμετέχουν στα μαθήματα το κόστος συμμετοχής είναι 200 ευρώ.
Έναρξη σεμιναρίου Τρίτη 22-4-2014 και ώρα 5 μ.μ.

Για τον καλύτερο προγραμματισμό, παρακαλούμε δηλώστε έγκαιρα τη συμμετοχή σας.

Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να απευθύνεστε στην: Πραντσίδου Βάσω, Αιγίνιο 60300, Τηλ & φαξ: 2353023265, Κιν.: 6976236403

ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Τοπωνύμια είναι τα ειδικά ονόματα που δίνουμε σε διάφορα μέρη της επιφάνειας του χώρου που ζούμε. Όπως σε κάθε πρόσωπο δίνουμε ένα ατομικό όνομα έτσι και σε κάθε τόπο για να τον διακρίνουμε από τους άλλους του δίνουμε ένα όνομα. Τα τοπωνύμια είναι ονόματα που κρύβουν μέσα τους ιστορικές, κοινωνικές, θρησκευτικές, τοπογραφικές, γεωγραφικές, εθνολογικές, λαογραφικές και άλλες πολλές πληροφορίες. Γι αυτό ο κλάδος της γλωσσολογίας που ασχολείται με αυτά (Ονοματολογία) συνεργάζεται και με άλλες συγγενικές επιστήμες (Ιστορία, Αρχαιολογία, Εθνολογία, Γεωλογία, Γεωγραφία, Λαογραφία). Συγκεκριμένα αυτός που ασχολείται με την Ονοματoλογία θα πρέπει να έχει γλωσσολογική κατάρτιση, να γνωρίζει τους γλωσσολογικούς νόμους, τις φωνητικές μεταλλαγές, τα διαλεκτολογικά γνωρίσματα.  Ονοματολογία λέγεται η επιστήμη που έχει ως αντικείμενό της την μελέτη των Κύριων Ονομάτων. Η επιστήμη αυτή κατά καιρούς θεωρήθηκε ότι περιορίζεται στη μελέτη ονομάτων προσώπων. Έχει όμως ως απώτερο στόχο όχι μόνο τη μελέτη ανθρωπονυμίων, αλλά και τοπωνυμίων, ζωωνυμίων, κ.ά. . Όπως άλλωστε ορίζει ο C. Camproux, η ονοματολογία με την ευρεία έννοια του όρου είναι η ε π ι σ τ ή μη τ ο υ κ ύ ρ ι ο υ ο ν ό μ α τ ο ς, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για όνομα αεροπλάνου, ρομπότ, καταστήματος, όνομα τόπου ή προσώπου.

Σύμφωνα με τον διακεκριμένο ονοματολόγο Χ. Π. Συμεωνίδη "η επιστημονική έρευνα των τοπωνυμίων και ανθρωπωνυμίων ή προσωνυμίων αποτελεί σήμερα αντικείμενο ενός ιδιαίτερου κλάδου της γλωσσολογίας, της ονοματολογίας. Οι λόγοι που επέβαλαν τη δημιουργία του νέου αυτού γλωσσολογικού κλάδου είναι τόσο ο μεγάλος όγκος του ονοματολογικού υλικού κάθε γλώσσας όσο και οι ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει η ερμηνεία και αξιολόγησή του. Έτσι ενώ η ονοματολογία αποτελεί βασικά περιοχή της γλωσσολογίας  παρόλα αυτά αντλεί πληροφορίες  και από άλλες επιστημονικές περιοχές, όπως η ιστορία, η αρχαιολογία, η γεωγραφία, και η τοπογραφία, η εθνολογία, και η λαογραφία κλπ, για να τις αξιολογήσει από τη δική της σκοπιά και για τους δικούς της σκοπούς. Χρονολογικό ορόσημο για την συστηματοποίηση των ονοματολογικών σπουδών στην Ευρώπη αλλά και τον λοιπό κόσμο αποτελεί το πρώτο διεθνές συνέδριο ονοματολογικών σπουδών στο Παρίσι το 1938. Η μεγάλη σπουδαιότητα των ονοματολογικών σπουδών αναγνωρίζεται διεθνώς, ιδρύονται κατά χώρες ονοματολογικές εταιρείες για τη συλλογή και μελέτη των τοπωνυμίων και ανθρωπωνυμίων, εκδίδονται εξειδικευμένα ονοματολογικά περιοδικά, δημιουργούνται πανεπιστημιακές θέσεις στην υπηρεσία του νέου επιστημονικού θεσμού. Σ' ένα από τα μεγαλύτερα ονοματολογικά κέντρα της Ευρώπης εδρεύει σήμερα το Διεθνές Κέντρο Ονοματολογικών Επιστημών, γνωστό ως CISO (Centre International des Sciences Onomastiques), που συντονίζει την ονοματολογική έρευνα σε διεθνές επίπεδο, οργανώνει διεθνή συνέδρια και εκδίδει το περιοδικό Onoma, όπου φιλοξενούνται οι δραστηριότητες των ονοματολογικών επιτροπών των διαφόρων χωρών, καταγράφεται ονοματολογική βιβλιογραφία από ολόκληρο τον κόσμο και δημοσιεύονται ονοματολογικές μελέτες γενικότερου ενδιαφέροντος."

O Ονοματολόγος όσο καλύτερα γνωρίζει την πολιτική, οικονομική και κοινωνική ιστορία ενός τόπου τόσο πιο αποτελεσματική και γόνιμη θα είναι η εργασία του. Το ίδιο ισχύει και για την Αρχαιολογία η οποία είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο και πηγή γνώσης για τον Ονοματολόγο. Η γνώση της Εθνογραφίας, δηλαδή της επιστήμης που μελετά συγκριτικά τις εκδηλώσεις του πολιτισμού των διάφορων εθνών με ιδιαίτερη έμφαση στην σπουδή των πολιτιστικών εκδηλώσεων των παλιών πολιτισμών, είναι απαραίτητη για την μελέτη και τα συμπεράσματα των ονοματολόγων. 

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ

Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ

ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ (ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ)

Του Χρήστου Σ. Ζάλιου

(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νιάουστα, αρ. τεύχους 138, Ιανουάριος-Απρίλιος 2012)

Στις αρχές του 20ου αιώνα, πριν τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 και την έλευση των Ποντίων, στα χωριά του κάμπου της Νάουσας οι ντόπιοι κάτοικοι διατηρούσαν πολύ ζωντανά τα δικά τους ήθη και έθιμα. Η παραδοσιακή φορεσιά των κατοίκων και ειδικά η γυναικεία επίσημη φορεσιά, ήταν αυτή που έχει καταγραφεί από τους ερευνητές ως «παραδοσιακή φορεσιά Επισκοπής».

Νυφική φορεσιά Επισκοπής (φωτ.Παπαντωνίου Ι. 1992)

Η εντυπωσιακή αυτή φορεσιά βέβαια δεν ανήκε μόνο στην Επισκοπή όπου πιθανότατα την εντόπισε για πρώτη φορά κάποιος από τους παλιούς ερευνητές και έτσι της έμεινε ο χαρακτηρισμός «φορεσιά Επισκοπής», αλλά στους κατοίκους μιας ομάδας 12 περίπου χωριών που αποτελούν τα χωριά του κάμπου της Νάουσας.

Τα χωριά του κάμπου της Νάουσας στις αρχές του 20ου αιώνα ήταν : Λευκάδια (Γκολισιάνι), Κοπανός (Άνω Κοπανός), Χαρίεσσα (Κάτω Κοπανός), Μαρίνα (Τσαρμορίνοβο), Πολλά νερά (Φέτιστα), Επισκοπή, Πολυπλάτανος (Βοδενιώτικη Βέτσιστα), Αγγελοχώρι (Βέτσιστα), Ζερβοχώρι, Μονόσπιτα, Στενήμαχος (Χωροπάνι), Γιαννακοχώρι (Γιαννάκοβο) και Άγιος Γεώργιος (Γιάντσιστα) που ανήκει στη Βέροια. Μέχρι πρόσφατα τα περισσότερα από αυτά τα χωριά ανήκαν στους Καποδιστριακούς Δήμους, Ανθεμίων και Ειρηνούπολης. Σήμερα μετά την εφαρμογή του Καλλικράτη διοικητικά ανήκουν και πάλι όπως παλιά στο δήμο της Νάουσας, ενώ εκκλησιαστικά αρκετά από αυτά ανήκουν στη μητρόπολη Εδέσσης.

Νυφική φορεσιά με το κόκκινο πέπλο (φωτ. Ημαθία Ερατεινή 2003)

Στα χωριά οι γυναίκες του σπιτιού ασχολούνταν όλο το χρόνο με τις αγροτικές ή κτηνοτροφικές εργασίες της οικογένειας. Όταν δεν είχαν εργασία στα χωράφια, ασχολούνταν με τον αργαλειό, το πλέξιμο και το κέντημα. Έπρεπε από νωρίς να ετοιμάσουν την προίκα των νεαρών κοριτσιών της οικογένειας, καθώς και τα δώρα για τους συγγενείς των μελλοντικών γαμπρών. Έραβαν πουκάμισα, φουστανέλες, μαντήλια, πετσέτες, έπλεκαν κάλτσες, ποδιές και έφτιαχναν στον αργαλειό ζιλιά και βελέντζες για το μελλοντικό τους σπίτι.

Η παραδοσιακή φορεσιά κατά την Αγγελική Χατζημιχάλη διακρίνεται ανάλογα με τη χρήση της σε καθημερινή, γιορτινή και νυφική, ανάλογα με την ηλικία, δηλαδή κόρη, νύφη, νιόπαντρη, παντρεμένη χρόνια, ηλικιωμένη για τις γυναίκες και αντίστοιχα για τους άνδρες και ανάλογα με την κοινωνική τάξη.

Ο ΜΗΝΑΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ο ΓΕΝΑΡΗΣ ΣΤΟ ΛΑΟ ΜΑΣ

Ο Γενάρης-Ιανουάριος ονομάστηκε έτσι από το ρωμαϊκό θεό Janus-Ιανό. Ο Ιανός ήταν θεός της αρχής και του τέλους, της μετάβασης από μια κατάσταση σε άλλη. Ήταν ο θεός-επόπτης της κάθε  κρίσιμης καμπής: καμπής στο χρόνο, στη ζωή μας.

Τον Ιανό οι  Ρωμαίοι τον παρίσταναν διπρόσωπο. Στις πύλες της Ρώμης το άγαλμά του κοίταζε με το ένα πρόσωπο την έξοδο και με το άλλο την είσοδο της πόλης. Κοίταζε, δηλαδή, ταυτόχρονα προς τα μπρος και προς τα πίσω. Ο προσδιορισμός αυτός ισχύει τόσο για το χρόνο όσο και για τον χώρο. Επομένως ο Ιανός αντίκριζε, επίσης, ταυτόχρονα το παρελθόν και το μέλλον. Στο χέρι του κρατούσε ένα κλειδί. Με αυτό άνοιγε τις πύλες της Ρώμης, αλλά και του καινούργιου χρόνου. Στο Ιανό οι Ρωμαίοι αφιέρωσαν  όχι μόνο τον πρώτο μήνα του έτους αλλά και την πρώτη μέρα  του κάθε μήνα, τις καλένδες, όπως έλεγαν την πρωτομηνιά. Ο ναός του είχε 12 βωμούς, όσοι και οι μήνες του έτους.

Στα πρώτα χρόνια της ιστορίας τους, οι Ρωμαίοι σαν πρώτο μήνα είχαν τον Μάρτιο. Για τους Ρωμαίους,  που ήταν λαός πολεμικός, το κατεξοχήν περιεχόμενο του χρόνου (συγκεκριμένη έννοια) ήταν ο πόλεμος. Οι πολεμικές επιχειρήσεις άρχιζαν την άνοιξη, γιαυτό ο πρώτος ανοιξιάτικος μήνας αφιερώθηκε στον πολεμικό τους θεό, τον  Mars (Άρης). Και πρωτοχρονιά καθιερώθηκε  η πρώτη Μαρτίου.

Αργότερα ο Ιανουάριος έγινε ο πρώτος μήνας του έτους (επί Νουμά Πομπιλίου, ο οποίος οργάνωσε το ημερολόγιο με βάση τις τροπές του Ηλίου). Άλλωστε και οι Πέρσες οι οποίοι είχαν  μελετήσει  τα ουράνια σώματα τοποθέτησαν τη μεγάλη γιορτή του ηλιακού θεού τους (Μίθρα) στις 25 Δεκεμβρίου. Αργότερα και οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν τη γιορτή του Μίθρα και την ονόμασαν «Γενέθλιο του Αήττητου Ηλίου».

Το περιεχόμενο, λοιπόν, του χρόνου στο οποίο ανταποκρίνεται η τοποθέτηση της πρωτοχρονιάς στη πρώτη Ιανουαρίου είναι η γέννηση του φωτός, η γέννηση του Ηλίου. Παρετυμολογώντας, τώρα, το Γενάρη με το ρήμα γεννώ, ο λαός εξηγεί: «Γιατί το Γενάρη τον λένε Γενάρη; - Γιατί γεννά η μέρα και τ’αρνιά».

Μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο, το σκοτάδι αρχίζει να υποχωρεί. Το φως κερδίζει τη μάχη. Φως σημαίνει ζωή πάνω στον πλανήτη μας και μεταφορικά σημαίνει χαρά, σημαίνει ελπίδα και είναι το στοιχείο του καλού στη ζωή μας.

Η περίοδος αυτή στη ζωή του Ηλίου, που πολεμάει και βγαίνει τελικά νικητής δεν είναι μόνο η πρώτη Ιανουαρίου αλλά οι τρεις γιορτές :  Τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνεια. Το διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στα Χριστούγεννα και τα φώτα ονομάζεται στο λαϊκό εορτολόγιο Δωδεκάμερο και θεωρείται πολύ επικίνδυνη εποχή. Τις νύχτες, που είναι οι μεγαλύτερες του χρόνου, κυκλοφορούν οι καλικάντζαροι, δαιμόνια του σκότους, που άφησαν για λίγο την κατοικία τους (έγκατα της γης) και ανέβηκαν στην επιφάνεια για να πειράξουν τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι προσπαθούν να τους απομακρύνουν με διάφορα μέσα: με τη φωτιά, που την αφήνουν να καίει όλη τη νύχτα στο τζάκι του σπιτιού, με ένα βοτάνι που έχει έντονη μυρωδιά και που το λένε απήγανο  και, φυσικά,  με το σημείο του σταυρού, που διώχνει κάθε κακό. Προσπαθούν επίσης να τους καλοπιάσουν, ρίχνοντάς τους λουκάνικα και ξεροτήγανα στα κεραμίδια, για να φάνε και να μη πειράζουν. Τα δαιμόνια αυτά εξαφανίζονται  τα Θεοφάνεια, γιατί τα κυνηγάει ο παπάς με την αγιαστούρα του. Κανένα κακό δεν μπορεί να αντισταθεί στον Μεγάλο Αγιασμό, που όλα τα εξαγνίζει. Φεύγουν οι καλικάντζαροι και φεύγοντας, φωνάζουν:

Φεύγεστε να φεύγουμε

κι έρχετ’ ο ζουρλόπαπας

με την αγιαστούρα του

και  με τη βρεχτούρα του

Τα κακάβια στο κεφάλι,

τα παιδιά στην αμασχάλη,

φίου… και φύγαν σαν καπνός.

Τα έθιμα του Δωδεκαήμερου διερμηνεύουν την αγωνία που κατέχει τον άνθρωπο μπροστά στο τέλος μιας περιόδου της ζωής του-μιας χρονιάς- και την αρχή μιας καινούργιας.

Πως μορφοποιούνται, τώρα, αυτές οι έννοιες του τέλους και της αρχής; Με ποιες συμβολικές πράξεις και με ποιες συμβολικές λέξεις εκφράζονται;

Τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς μπορούμε να τα διακρίνουμε σε δύο κατηγορίες: αυτά που συνδέονται με την έννοια του τέλους κι αυτά που συνδέονται με την έννοια της αρχής.

Το τέλος δηλώνεται με την κατάλυση της καθιερωμένης τάξης. Όλα γυρίζουν τα πάνω κάτω: ελεύθεροι γίνονται δούλοι και οι δούλοι ελεύθεροι, οι γυναίκες γίνονται άντρες και οι άντρες γυναίκες (μεταμφιεζόμενοι φυσικά), ο λαός εμπαίζει τους άρχοντες και γενικά επικρατεί ασυδοσία. Τα πάντα καταρρέουν. Αυτό άλλωστε σημαίνει τέλος.

Η αρχή, αντίθετα, δηλώνεται με την αποκατάσταση της τάξης και των καθιερωμένων σχέσεων. «Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του», λένε (η μεταφορά από το κάτεργο, φυσικά). Για να τονιστεί η επαναφορά στην τάξη, οι άνθρωποι ανταλλάσουν  μεταξύ τους δώρα και ευχές. Μ’ αυτόν τον τρόπο ορίζονται ξανά και επιβεβαιώνονται οι καθιερωμένες σχέσεις: άντρες προς γυναίκες, παιδιά προς γονείς, υποτελείς προς άρχοντες. Κι ακόμα οι βαπτιστικοί προς τους νονούς, συμπέθεροι προς συμπεθέρους, κουμπάροι προς κουμπάρους κλπ.

Οι άνθρωποι μπροστά στην καινούργια αρχή προσπαθούν να εξασφαλίσουν την ευτυχία τους (ευτυχία που οι σύγχρονοι άνθρωποι στον πολυσύνθετο κόσμο που ζούμε  είναι δύσκολο να την καθορίσουν). Για τον αγρότη, όμως της προβιομηχανικής εποχής τα πράγματα ήταν απλά: Ευτυχία ήταν η καλή σοδειά, η καλή υγεία και η καλή καρδιά. Αυτή ήταν και η συνηθισμένη ευχή της Πρωτοχρονιάς: «Γεροσύνη, καλοσύνη και πολλά μπερεκέτια (δηλ. αφθονία αγαθών).

ΟΙ 12 ΜΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ο ΜΗΝΑΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΜΑΡΤΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΜΑΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΙΟΥΛΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

Ο ΜΗΝΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ