2η Πανελλήνια Συνάντηση Μακεδόνων

Καλωσορίσατε στη μεγαλύτερη πολιτιστική εκδήλωση της χώρας! Οι Μακεδόνες συναντώνται για 2^η συνεχόμενη χρονιά στο Καυταντζόγλειο Στάδιο. Μαζί τους ανταμώνουν και οι κατά τόπους Παραδόσεις της Μακεδονίας, οι οποίες είναι βαθύτατα επηρεασμένες από την Ιστορία και τα βιώματα του Ελληνικού Γένους. 

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδόνων (Π.Ο.Π.Σ.Μ) και το Κέντρο Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας διοργάνωσαν τη 2η Πανελλήνια Συνάντηση Μακεδόνων που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 13 Μαΐου 2017 και ώρα 18:00 στο Καυτανζόγλειο Στάδιο στη Θεσσαλονίκη, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Μακεδονίας Θράκης και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. 

Ένα μοναδικό πολιτιστικό γεγονός, όπου παραδοσιακές μακεδονικές ορχήστρες ταξιδεύουν τους θεατές από τη μια άκρη της Μακεδονίας μέχρι την άλλη, ενώ μακεδονικές φορεσιές από τη Φλώρινα μέχρι την Καβάλα συνθέτουν το μωσαϊκό της γνήσιας Μακεδονικής παράδοσης. 

Στην αφήγηση που θα προηγείται κάθε θεματικής ενότητας μπορεί κανείς να εντοπίσει στοιχεία για τις Μακεδονικές φορεσιές, τις μουσικές και τους χορούς που μαρτυρούν την μακραίωνη προέλευσής τους. Στο τέλος της εκδήλωσης νιώστε τον παλμό της μουσικής, δώστε τα χέρια και ελάτε να χορέψουμε σε έναν κύκλο, που θα καλύψει ΟΛΟΚΛΗΡΟ το Στάδιο συμβολίζοντας την πολυπόθητη ενότητα των Ελλήνων!

ΤΕΛΕΤΗ ΕΝΑΡΞΗΣ

Τραγούδια «Η Πατρίδα μου»

«Εδώ Μακεδονία, Ελλάδα εδώ...»

Συμμετέχουν Χορωδία Εκπαιδευτηρίων "ΕΛΠΙΔΑ", Παιδική Χορωδία Αδελφότητας "Χριστιανική Ελπίς", Φοιτητική Χορωδία Αδελφότητας "Χριστιανική Ελπίς» Διεύθυνση : Φοίβη Μυτιληναίου

Διδασκαλία: Ευαγγελία Καλυβίνου - φοίβη Μυτιληναίου

Στο πιάνο: Μαρία Μυτιληναίου

Εθνικός Ύμνος Αικατερίνη Μακρή, Υψίφωνος

Χαιρετισμοί Γεώργιος Τάτσιος, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδόνων

Μαρία Κόλλια-Τσαρουχά, Υφυπουργός Μακεδονίας-θράκης Απόστολος Τζιτζικώστας, Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Νίνα Γκατζούλη, Συντονίστρια Παμμακεδονικών Ενώσεων, Πρόεδρος Διεθνούς Ιδρύματος Μεγάλου Αλεξάνδρου, τ. Ύπατος Πρόεδρος Παμμακεδονικής ΗΠΑ, Καθηγήτρια Νεοελληνικών στο Πανεπιστήμιο του New Hampshire.

 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΝΑΟΥΣΑ

Ορχήστρα: Τρύφων Παζαρέντζης (ζουρνάς),Τρύφων Παζαρέντζης (ζουρνάς), Δημήτρης Παζαρέντζης (νταούλι).

Χοροί:  ΖΑΛΙΣΤΟΣ – ΡΟΙΔΩ - ΘΟΥΡΙΟΣ ΡΗΓΑ ΦΕΡΡΑΙΟΥ

ΝΤΑΒΕΛΗΣ - ΜΑΚΡΥΝΙΤΣΑ - ΜΕΛΙΚΕΣ - ΝΙΖΑΜΙΚΟΣ - ΑΛΩΝΙΑ

ΟΙ ΚΑΠΕΤΑΝΑΡΑΙΟΙ ΤΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ

Γράφει ο Χρήστος Ζάλιος

Εκπαιδευτικός/συγγραφέας

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "ΝΙΑΟΥΣΤΑ", 

Αρ. τεύχους 146, Ιανουάριος-Μάρτιος 2014 

  

Φωτ. 1. Καπεταναραίοι Βέροιας με Βοσκοπούλες και Μάγκες (1936)

Το έθιμο

Οι Καπεταναραίοι είναι παλαιό αποκριάτικο έθιμο της Βέροιας. Είναι ένα χορευτικό - θεατρικό δρώμενο, με ρίζες που δύσκολα ανιχνεύονται, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα από τα έθιμά μας. Σίγουρα όμως οι ρίζες αυτές είναι κοινές με άλλα έθιμα της περιοχής όπως οι Μπούλες και τα Ρουγκάτσια.

Οι Καπεταναραίοι είναι έθιμο που τελούνταν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας αλλά και στα χρόνια του μεσοπολέμου από Βεροιωτάδες και από Βλάχους της Βέροιας και των γύρω ορεινών χωριών (Σέλι, Ξηρολίβαδο, Σκυλίτσι). Μετά τον πόλεμο του 1940 δυστυχώς ατόνησε και σιγά-σιγά χάθηκε.

Το έθιμο ετελείτο την περίοδο της Αποκριάς. Η δράση του ήταν κυρίως χορευτική, εμπεριείχε όμως και θεατρικά στοιχεία. Η ονομασία του εθίμου παραπέμπει στους Καπετάνιους των κλεφτών και αρματολών. Η ενδυμασία είναι η κλεφταρματολίτικη φορεσιά των Καπεταναίων, όπως την περιγράφει ο Κων/νος Ζήσιος στο βιβλίο του «Νικοτσάρας», το 1889.

Γραπτές αναφορές για το έθιμο :

Ο ιστορικός της Βέροιας Αναστάσιος Χριστοδούλου[1] αναφέρει σχετικά με τις Αποκριές στη Βέροια προ της απελευθέρωσης αλλά και κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου. «Η Βέροια εφημίζετο πάντοτε για τα εξαιρετικά καρναβάλια που παρουσίαζε κάθε χρόνο τις αποκριές, ιδίως κατά τους χρόνους της δουλείας, στους οποίους οι Βεργιώτες ξεφάντωναν εις εθνικάς εκδηλώσεις μέχρι παρεξηγήσεως. Παρέες διάφορες ντυμένοι με την δοξασμένη του αρματολού φουστανέλα και τα επακόλουθα εξαρτήματα, πισλιά, τσαρούχια, σιάπκα, κάλτσες, βουδέτες και άφθονα ασημικά, περιέτρεχον την πόλιν χορεύουσαι και τραγουδούσαι Εθνικά άσματα.

Ο Λάκης Καλλιάνδρας ντυμένος γυναικεία ευρωπαϊκά, κοκώνα αποκαλούμενος, με την ομπρέλα αναποδογυρισμένη, συνέλεγε τα εκ των παραθύρων και των κύκλω θεωμένων, ριπτόμενα νομίσματα, γροσάκια, μεταλλίκια, προς ψυχαγωγίαν των μεταμφιεσμένων.

Τους αρματολούς και κλέφτες, τους οποίους ημείς αποκαλούσαμε "Καπεταναραίους" συνώδευαν όργανα εγχώρια. Οι οργανοπαίκται καίτοι Τουρκόγιουφτοι, εγνώριζον εν τούτοις και τα Εθνικά μας τραγούδια, τα οποία ευχαρίστως ηκούοντο, παιζόμενα».

ΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ

Τα Λευκάδια είναι μια μικρή γεωργική κοινότητα στην καρδιά της Μακεδονίας. Εάν αναζητήσουμε τις ιστορικές ρίζες της περιοχής θα πάμε προς τα πίσω έως τους ελληνιστικούς χρόνους, στα χρόνια του μακεδονικού βασιλείου, στην εποχή (σύμφωνα με τα σημερινά αρχαιολογικά ευρήματα) της αρχαίας μακεδονικής πόλης Μίεζας. Στην περιοχή των Λευκαδίων έχουν βρεθεί οι τέσσερις από τους σπουδαιότερους μακεδονικούς τάφους που έχουν ανασκαφεί στην περιοχή της Μακεδονίας. Είναι τα μοναδικά μνημεία στην Ελλάδα κλασικής και ελληνιστικής εποχής, που στο εσωτερικό τους υπάρχουν μεγάλες επιφάνειες με πολύχρωμες συνθέσεις ζωγραφισμένες με τις τεχνικές που διαμορφώθηκαν στον 4^ο αιώνα π.Χ.

Ανιχνεύοντας την περίοδο της τουρκοκρατίας συναντάμε για πρώτη φορά τα Λευκάδια στα 1804 με το  όνομα «Γκολεσιάνι». Το χωριό ήταν τσιφλίκι του άρχοντα της Νάουσας Ζαφειράκη Θεοδοσίου Λογοθέτη. Το 1804, όταν η Νάουσα μετά από πολιορκία 4,5 μηνών, παραδίνεται στον Αλή Πασά των Ιωαννίνων, το τσιφλίκι Γκολεσιάνι περνά στα χέρια του τύραννου των Ιωαννίνων. Εφτά χρόνια μετά (1811), με την επιστροφή στη Νάουσα του Ζαφειράκη, το Γκολεσιάνι επανέρχεται στην κατοχή του αρχικού του αφέντη όπου και παραμένει μέχρι την καταστροφή της Νάουσας από τον Εβού Λουβούτ το 1822. Τότε δημεύεται και περιέρχεται στην κυριότητα του τουρκικού δημοσίου.

Από αχρονολόγητο έγγραφο των αρχείων Ιεροδικείου Θεσσαλονίκης μαθαίνουμε ότι την περίοδο 1830-1870 μετά από πλειστηριασμό περνά στην κατοχή ενός μουσουλμάνου μπέη του Yaya υιού Χαλήλ, στην οικογένεια του οποίου παραμένει μέχρι και τα χρόνια του μακεδονικού αγώνα.

Από τον Π. Δεκάζο αναφέρεται ότι λίγο πριν την απελευθέρωση της Μακεδονίας (1912) το τσιφλίκι Γκολεσιάνι ότι ανήκε σε δύο συνιδιοκτήτες, στο Δημήτριο Χατζηνώτα από τη Νάουσα και τον Τούρκο Ρασήμ μπέη από τη Βέροια.

Δύο δεκαετίες μετά, με την οριστική αναδιανομή της γης (1936), η καλλιεργήσιμη γη του αγροκτήματος Λευκαδίων μοιράστηκε με κλήρο στους γηγενείς ακτήμονες και τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στον οικισμό.

Το 1902 λειτουργεί για πρώτη φορά στα Λευκάδια Γραμματοδιδασκαλείο και το 1922 δημιουργείται ο πρώτος Γεωργικός Συνεταιρισμός της περιοχής.

Την περίοδο του μακεδονικού αγώνα, το πρώτο σώμα που οργανώθηκε από το Μακεδονικό Κομιτάτο και έδρασε στην περιοχή του Βερμίου, ήταν υπό την αρχηγία του Κώστα Μαζαράκη και είχε ως κέντρο εφοδιασμού τη Νάουσα. Η πρώτη επιχείρηση του Μαζαράκη στο Βέρμιο ήταν στο χωριό Γκολεσιάνι στις 30 Μαΐου 1905, εναντίον του βοεβόδα Λούκα και της συμμορίας του που είχαν καταλάβει το χωριό. Μετά από σκληρή μάχη του ελληνικού σώματος με τη συμμορία του Λούκα, οι Βούλγαροι εγκατέλειψαν το χωριό με μεγάλες απώλειες.

Τέλος στο πόνημα καταγράφονται όλες οι διοικητικές μεταβολές που έγιναν στα Λευκάδια από το 1918 μέχρι το 2010 καθώς και όλες τις πληθυσμιακές απογραφές της Κοινότητας που έγιναν από την ενσωμάτωση της Μακεδονίας (1912) στο ελληνικό κράτος, μέχρι την προτελευταία απογραφή του 2001.

Διαβάστε όλη τη δημοσίευση στον παρακάτω σύνδεσμο :

ΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ