ΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ

Τα Λευκάδια είναι μια μικρή γεωργική κοινότητα στην καρδιά της Μακεδονίας. Εάν αναζητήσουμε τις ιστορικές ρίζες της περιοχής θα πάμε προς τα πίσω έως τους ελληνιστικούς χρόνους, στα χρόνια του μακεδονικού βασιλείου, στην εποχή (σύμφωνα με τα σημερινά αρχαιολογικά ευρήματα) της αρχαίας μακεδονικής πόλης Μίεζας. Στην περιοχή των Λευκαδίων έχουν βρεθεί οι τέσσερις από τους σπουδαιότερους μακεδονικούς τάφους που έχουν ανασκαφεί στην περιοχή της Μακεδονίας. Είναι τα μοναδικά μνημεία στην Ελλάδα κλασικής και ελληνιστικής εποχής, που στο εσωτερικό τους υπάρχουν μεγάλες επιφάνειες με πολύχρωμες συνθέσεις ζωγραφισμένες με τις τεχνικές που διαμορφώθηκαν στον 4^ο αιώνα π.Χ.

Ανιχνεύοντας την περίοδο της τουρκοκρατίας συναντάμε για πρώτη φορά τα Λευκάδια στα 1804 με το  όνομα «Γκολεσιάνι». Το χωριό ήταν τσιφλίκι του άρχοντα της Νάουσας Ζαφειράκη Θεοδοσίου Λογοθέτη. Το 1804, όταν η Νάουσα μετά από πολιορκία 4,5 μηνών, παραδίνεται στον Αλή Πασά των Ιωαννίνων, το τσιφλίκι Γκολεσιάνι περνά στα χέρια του τύραννου των Ιωαννίνων. Εφτά χρόνια μετά (1811), με την επιστροφή στη Νάουσα του Ζαφειράκη, το Γκολεσιάνι επανέρχεται στην κατοχή του αρχικού του αφέντη όπου και παραμένει μέχρι την καταστροφή της Νάουσας από τον Εβού Λουβούτ το 1822. Τότε δημεύεται και περιέρχεται στην κυριότητα του τουρκικού δημοσίου.

Από αχρονολόγητο έγγραφο των αρχείων Ιεροδικείου Θεσσαλονίκης μαθαίνουμε ότι την περίοδο 1830-1870 μετά από πλειστηριασμό περνά στην κατοχή ενός μουσουλμάνου μπέη του Yaya υιού Χαλήλ, στην οικογένεια του οποίου παραμένει μέχρι και τα χρόνια του μακεδονικού αγώνα.

Από τον Π. Δεκάζο αναφέρεται ότι λίγο πριν την απελευθέρωση της Μακεδονίας (1912) το τσιφλίκι Γκολεσιάνι ότι ανήκε σε δύο συνιδιοκτήτες, στο Δημήτριο Χατζηνώτα από τη Νάουσα και τον Τούρκο Ρασήμ μπέη από τη Βέροια.

Δύο δεκαετίες μετά, με την οριστική αναδιανομή της γης (1936), η καλλιεργήσιμη γη του αγροκτήματος Λευκαδίων μοιράστηκε με κλήρο στους γηγενείς ακτήμονες και τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στον οικισμό.

Το 1902 λειτουργεί για πρώτη φορά στα Λευκάδια Γραμματοδιδασκαλείο και το 1922 δημιουργείται ο πρώτος Γεωργικός Συνεταιρισμός της περιοχής.

Την περίοδο του μακεδονικού αγώνα, το πρώτο σώμα που οργανώθηκε από το Μακεδονικό Κομιτάτο και έδρασε στην περιοχή του Βερμίου, ήταν υπό την αρχηγία του Κώστα Μαζαράκη και είχε ως κέντρο εφοδιασμού τη Νάουσα. Η πρώτη επιχείρηση του Μαζαράκη στο Βέρμιο ήταν στο χωριό Γκολεσιάνι στις 30 Μαΐου 1905, εναντίον του βοεβόδα Λούκα και της συμμορίας του που είχαν καταλάβει το χωριό. Μετά από σκληρή μάχη του ελληνικού σώματος με τη συμμορία του Λούκα, οι Βούλγαροι εγκατέλειψαν το χωριό με μεγάλες απώλειες.

Τέλος στο πόνημα καταγράφονται όλες οι διοικητικές μεταβολές που έγιναν στα Λευκάδια από το 1918 μέχρι το 2010 καθώς και όλες τις πληθυσμιακές απογραφές της Κοινότητας που έγιναν από την ενσωμάτωση της Μακεδονίας (1912) στο ελληνικό κράτος, μέχρι την προτελευταία απογραφή του 2001.

Διαβάστε όλη τη δημοσίευση στον παρακάτω σύνδεσμο :

ΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ

ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑ ΣΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ

Γράφει ο Χρήστος Ζάλιος

Την Κυριακή 30/12/2012 μετά από 60 χρόνια, με μεγάλο ενθουσιασμό αναβίωσαν και πάλι τα Ρουγκάτσια στα Λευκάδια της Νάουσας, από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λευκαδίων «Αγία Παρασκευή».

 Η τελευταία φορά που τα Λευκάδια είχαν βγάλει Ρουγκάτσια με σκοπό να συγκεντρώσουν χρήματα για την αποπεράτωση του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής, ήταν το 1953. 

Ο πολιτιστικός σύλλογος των Λευκαδίων αναβίωσε το έθιμο έχοντας δύο στόχους

α) να συγκεντρώσει χρήματα για να βοηθήσει οικονομικά το σχολείο του χωριού και β) να φέρει τους κατοίκους και πάλι κοντά στις παραδόσεις μας, αναβιώνοντας ένα από τα παλαιότερα και ομορφότερα ελληνικά έθιμα της Μακεδονίας. Είναι βέβαιο ότι και οι δύο στόχοι επιτεύχθηκαν απόλυτα. Όλοι οι κάτοικοι του χωριού υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό τα παλικάρια τους που με την παραδοσιακή ντόπια φουστανέλα και τα ξύλινα σπαθιά χόρεψαν τους παραδοσιακούς χορούς των χωριών της περιοχής μας.

Το έθιμο ξεκίνησε όπως και παλιά από την εκκλησία του χωριού όπου οι Ρουγκατσιάρηδες πήραν την ευλογία του Ιερέα για ευόδωση των στόχων και της αποστολής τους.

 

 Ρουγκατσιάρηδες Λευκαδίων μπροστά στον Ι.Ν Αγίας Παρασκευής 30-12-2012

Μετά το τέλος της θείας λειτουργίας, στο προαύλιο της εκκλησίας παρουσία όλου του κόσμου χόρεψαν τον χαρακτηριστικό προσκυνητό χορό, τον ντόπιο Νιζάμικο (Νιζάμσκι), τη Γκάϊντα, τη Μάρενα, το Πατρούνινο και άλλους χορούς.

ΤΑ "ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑ" ΣΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ

Γράφει ο Ζάλιος Χρήστος

Τα Ρουγκάτσια είναι ένα από τα ωραιότερα έθιμα που συναντάμε στο νομό μας κατά τη διάρκεια του Δωδεκαημέρου. Σκοπός της τέλεσης του εθίμου ήταν η συγκέντρωση χρημάτων για την συντήρηση ενός παλιού ναού ή για την ανέγερση ενός νέου. Τη σχετική απόφαση έπαιρναν ο ιερέας με τους προύχοντες του χωριού. Γινόταν μια επιτροπή η οποία φρόντιζε για τις παραδοσιακές στολές (φουστανέλες και ξύλινα σπαθιά) καθόριζε τον αρχηγό και τα άτομα που θα αποτελούσαν την ομάδα των χορευτών καθώς και τα χωριά ή τις πόλεις που θα επισκέπτονταν για τον έρανο. Την ομάδα των χορευτών συνόδευε ζυγιά από δύο ζουρνάδες και νταούλι.

Σήμερα είναι ένα έθιμο που έχει αναβιώσει στα περισσότερα χωριά του Ρουμλουκιού.

Στα δικά μας χωριά (Νάουσας-Ανθεμίων) όμως αν και παλιότερα όποτε υπήρχε ανάγκη εράνου για εκκλησία ή σχολείο τελούνταν, σήμερα έχει εγκαταλειφθεί τελείως σαν έθιμο.

Η φωτογραφία είναι από τον έρανο του 1953 μπροστά στο 1^ο δημοτικό σχολείο Νάουσας

Τα όργανα που συνόδευαν την πρώτη εξόρμηση το 1953 ήταν ο ντόπιος Λευκαδιώτης ζουρνατζής Κώτσιος Φουδούλης (1911-1981), ο νέος τότε ζουρνατζής (18 χρονών) Βαγγέλης Ψαθάς και ο Πέτρος Λογδανίδης νταούλι.

Τα ονόματα αυτών που συμμετείχαν στο γκρούπ είναι:

Φουδούλης Αντώνιος, Δρενοβιάδης Θεόδωρος, Καϊσίδης Σπυρίδων, Ιωάννου Ιωάννης, Ορδουλίδης Αντώνιος, Δημητρούσης Ιωάννης, Δημητρούσης Χρήστος, Τομπουλίδης Δημήτριος, Θεοδωρίδης Ιωάννης, Ευθυμιάδης Δημήτριος.

Οι μετακινήσεις της ομάδας γίνονταν με τα πόδια και είχαν μαζί τους ένα κάρο για να κουβαλάνε τα γεννήματα και ότι άλλο τους δώριζαν από τα σπίτια που πήγαιναν. Όλη τη μέρα χορεύανε από σπίτι σε σπίτι και διανυκτερεύανε σε όποιο χωριό τους νύχτωνε. Χορεύανε κυρίως ντόπιους χορούς αλλά και ποντιακούς όταν επισκέπτονταν σπίτια ποντίων. Την επόμενη χρονιά άλλο γκρουπ πήγε στα γύρω χωριά, Χαρίεσα, Επισκοπή, Μαρίνα, Κοπανό, Πολυπλάτανο, Αγγελοχώρι, Ζερβοχώρι. Την Τρίτη χρονιά το γκρουπ κατά την αφήγηση του Κώστα Δημητρούση ο οποίος και συμμετείχε, έφτασε μέχρι Μονόσπιτα, Καβάσιλα, Σταυρό, Σκυλίτση, Λυκογιάννενα.

Από τότε το χωριό δεν φαίνεται να ξαναβγήκε για Ρουγκάτσια και το έθιμο σχεδόν ξεχάστηκε! Αξιοσημείωτο είναι ότι τα χρόνια αυτά που το χωριό βγήκε για ρουγκάτσια, το μπουλούκι αποτελούνταν από εντόπιους και πόντιους χορευτές.

Ο Πολιτιστικός σύλλογος Λευκαδίων είναι ένας αξιόλογος σύλλογος με αρκετές δραστηριότητες. Διατηρεί δύο χορευτικά τμήματα, ποντιακό και εντόπιο που συμμετέχουν σε πολλές εκδηλώσεις. Είναι δε φημισμένες οι αυγομαχίες που γίνονται στη γιορτή του Πάσχα με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου και μόνιμη πλέον τηλεοπτική κάλυψη.

Θα ήταν ευχής έργον να γίνει αναβίωση του εθίμου «Ρουγκάτσια ή Ρουγκατσιάρι» και να ενταχθεί και αυτό στις γιορταστικές εκδηλώσεις του χωριού κατά τη διάρκεια του Δωδεκαημέρου όπως συμβαίνει και στα χωριά του Ρουμλουκιού.

Οι πληροφορίες προέρχονται από επιτόπια έρευνα του Χρήστου Ζάλιου στα χωριά της Νάουσας.